Sırbistan'da 25 Ekim 2026'da yapılması planlanan parlamento seçimlerinde siyasi partiler, adayları arasındaki kadınların sayısını bir kez daha öne çıkarıyor. Bazıları listelerinde kadınların çoğunluğu oluşturmasıyla özellikle gurur duyuyor. Bu, dikkate değer bir veri olsa da kadın adayların parti kararlarına ne ölçüde katıldığı ve seçilmeleri hâlinde ne kadar yetkiye sahip olacağı sorusunu yanıtsız bırakıyor. AGİT'in Sırbistan Ulusal Meclisinde toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin raporu, bu farkın neden yalnızca seçimlerdeki bir yüzdeye indirgenemeyeceğini gösteriyor.

Tiran'da çöp konteynerleri yanıyor, trafik ışıkları parçalanıyor, göstericiler polisle çatışıyor. Sosyal medyada bazı izleyiciler bu görüntüleri coşkuyla karşılıyor. Benzer tepkileri Sırbistan'daki protestolarda ve geçen yıl Nepal'de de gördük. Şiddeti, sonunda bir şeylerin değiştiğinin kanıtı olarak görme ihtiyacımız nereden geliyor? Peki elimizde telefon yerine karşımızda bir polis kordonu olsaydı, bu şiddeti desteklemeye ne kadar hazır olurduk?

Anayasa kanun önünde eşitliği güvence altına alıyor, ancak mahkemeye başvurmak ortalama gelirli bir kişinin karşılamakta zorlanacağı masraflara yol açabiliyor. Avukat ücretleri, mahkeme harçları, bilirkişi incelemeleri, kaybedilen iş günleri ve yıllarca süren bekleyiş, bir kişinin haklarını gerçekte ne ölçüde koruyabileceğini çoğu zaman belirliyor. Sırbistan'da ücretsiz adli yardım sistemi var. Sorun, pek çok insanın bu sistemin varlığından bile haberdar olmaması; bazılarının ise bunu ancak çok geç olduğunda öğrenmesi.

Savaşlar, yoksulluk, şiddet, ayrımcılık, susuz ve elektriksiz yaşayan insanlar. Kabul edilemez bulduğumuz bir olay yaşandığında neredeyse mutlaka biri şöyle diyor: “21. yüzyılda böyle bir şey nasıl olabilir?” Bu cümle, kendiliğinden gerçekleşmesi gerektiğine inandığımız ilerleme fikrine ne kadar alıştığımızı gösteriyor. Oysa takvimdeki tarih değişti diye tarihin daha iyiye gitme yükümlülüğü yok.

Dijitalleşme hayatı kolaylaştırabilir. Ancak uygulamalar, şifreler ve internet haklara erişimin görünmez şartına dönüştüğünde, bazı vatandaşlar başkalarının yardımına bağımlı kalıyor.