Toplum
Bir konu etrafinda toplanan haberler, analizler, soylesiler ve editoryal baglam.
Ekrandan İzlediğimiz Şiddeti Neden Alkışlıyoruz?
Tiran'da çöp konteynerleri yanıyor, trafik ışıkları parçalanıyor, göstericiler polisle çatışıyor. Sosyal medyada bazı izleyiciler bu görüntüleri coşkuyla karşılıyor. Benzer tepkileri Sırbistan'daki protestolarda ve geçen yıl Nepal'de de gördük. Şiddeti, sonunda bir şeylerin değiştiğinin kanıtı olarak görme ihtiyacımız nereden geliyor? Peki elimizde telefon yerine karşımızda bir polis kordonu olsaydı, bu şiddeti desteklemeye ne kadar hazır olurduk?
Hakkın Var. Peki Onu Savunacak Paran Var mı?
Anayasa kanun önünde eşitliği güvence altına alıyor, ancak mahkemeye başvurmak ortalama gelirli bir kişinin karşılamakta zorlanacağı masraflara yol açabiliyor. Avukat ücretleri, mahkeme harçları, bilirkişi incelemeleri, kaybedilen iş günleri ve yıllarca süren bekleyiş, bir kişinin haklarını gerçekte ne ölçüde koruyabileceğini çoğu zaman belirliyor. Sırbistan'da ücretsiz adli yardım sistemi var. Sorun, pek çok insanın bu sistemin varlığından bile haberdar olmaması; bazılarının ise bunu ancak çok geç olduğunda öğrenmesi.
Solcu Biçimden Sağcı İçeriğe: Öğrenci Hareketinin Paradoksu
Öğrenci hareketi, genel kurulları, doğrudan demokrasiyi ve kolektif karar alma süreçlerini Sırbistan'ın siyasi yaşamına yeniden taşıdı. Ancak Emir Bihorac, işçi haklarının, sınıfsal ilişkilerin ve ekonomik demokrasinin neden bu modelin dışında kaldığını sorguluyor. Geleneksel olarak solla ilişkilendirilen yöntemleri kullanan bir hareketin, solun gelişebileceği alanı nasıl daraltabileceğini ve bunun demokrasi açısından olası sonuçlarını inceliyor.
21. Yüzyılın Daha İyi Olmak Zorunda Olduğunu Kim Söyledi?
Savaşlar, yoksulluk, şiddet, ayrımcılık, susuz ve elektriksiz yaşayan insanlar. Kabul edilemez bulduğumuz bir olay yaşandığında neredeyse mutlaka biri şöyle diyor: “21. yüzyılda böyle bir şey nasıl olabilir?” Bu cümle, kendiliğinden gerçekleşmesi gerektiğine inandığımız ilerleme fikrine ne kadar alıştığımızı gösteriyor. Oysa takvimdeki tarih değişti diye tarihin daha iyiye gitme yükümlülüğü yok.
Sırbistan neyin eşiğinde? Kutuplaşma, siyasi çatışma ve iç savaş miti
Emir Bihorac, SNS destekçileri ile öğrenci hareketi arasındaki siyasi kutuplaşmayı inceliyor ve derin bölünmelerin Sırbistan’ın iç savaşa sürüklendiği anlamına gelmediğini savunurken, siyasi sürecin uzun vadede aşınması tehlikesine dikkat çekiyor.
Özeleştiriden medeniyete: Toplumlar kendilerini sorgulamayı öğrendiklerinde nasıl değişir?
Emir Bihorac, özeleştiriyi medeniyetin bir özelliği olarak ele alıyor ve dışarıda bir suçlu bulmayı kendi sorumluluğuyla yüzleşmekten çok daha kolay bulan toplumları inceliyor. Belgrad ve Sancak’tan, üniversitelerden, siyasetten ve dinî kurumlardan örneklerle bilgi, kurallar ve bunların gerçek hayattaki uygulanması arasındaki uçurumu tartışıyor.
Boşnaklar İşlevsellik ile Ahlaki Eğitim Arasında
Kant’tan, İslam geleneğinden ve Boşnakların günümüzdeki konumundan hareketle Emir Bihorac, işlevsel kurumlarla bireyin ahlaki eğitimi arasındaki ilişkiyi, iki model arasında yaşama sorununu ve özellikle Sandžak’taki Boşnakların hangi toplumsal yönelimi seçmesi gerektiği sorusunu ele alıyor.
Pobednik Terazije’ye Geri Döndü, Bu Kez Öğrenci Kutusuyla
Ivan Meštrović’in Pobednik’i Terazije için tasarlamasından neredeyse bir yüzyıl sonra, anıtın öğrenci versiyonu Rektörlükten Cumhuriyet Seçim Komisyonu’na giderken Belgrad’ın merkezinden geçti. Bir zamanlar askerî zaferi temsil eden figür, bu kez üzerinde “Öğrenciler kazanıyor” yazan bir kutu taşıyordu. Bu görüntünün arkasında iyi bir fotoğraftan çok daha fazlası var.
İnsan Olmanın Yirmi Dakikası
Yabancılar yirmi dakikalığına birbirlerini siyasi kategoriler, profiller ve “karşı tarafın” üyeleri olarak görmekten vazgeçip sadece birlikte dans ettiğinde ne olur? Berlin’deki bir sokak performansı çok daha büyük bir soruyu ortaya çıkarıyor: toplumların tartışmadan, bir şey satın almadan ve bir düşmana ihtiyaç duymadan insanların birlikte olabileceği alanlara ne kadar ihtiyacı var?
Normalliğin Patolojisi: Normal İnsanlar Neden Normal Olduklarını Reklam Etmek Zorunda Değildir?
Novi Pazar’daki SDP kampanyasını “normallik zamanı” ve “insanca” mesajları etrafında kuruyor. Yerel iktidarda neredeyse yirmi yılın ardından soru artık yalnızca bu sloganların ne anlama geldiği değil, normallik ve insanlığın neden tam da şimdi siyasi olarak kanıtlanması gereken özellikler hâline geldiğidir.
Kamuoyu Neden Gerçeklerden Önce İntikam İstiyor?
Bir suç, felaket ya da kamusal skandalın ardından gerçekler yavaş gelir, hükümler ise çok hızlı verilir. Öfke bir isim, bir yüz ve ceza ister; medya, sosyal ağlar ve siyasetçiler ise çoğu zaman ilk suçluyu sunan anlatıyı ödüllendirir.
Emekliliğe Ulaşmak İçin Hasta Hasta Çalıştık. Sonra Gençlik İksirini Arıyoruz
Yıllarca hastayken bile işe gitmek sorumluluk ve fedakârlık olarak sunuldu. Oysa beden çalışma süresini tanımaz ve emeklilik, hayatı daha sonra yaşamayı beklerken tükettiğimiz sağlığı, enerjiyi ve yılları geri getiremez.
Duygular Siyasi Tercihi Nasıl Şekillendiriyor
Seçmenler siyasi seçenekleri yalnızca programlar, çıkarlar ve sonuçlar üzerinden değerlendirmez. Korku, öfke, umut ve bilişsel önyargılar hangi bilgileri fark ettiğimizi, kime güvendiğimizi ve siyasi gerçekliği nasıl yorumladığımızı etkiler.
Balkanların Kamusal Oturma Odası Olarak Kafana
Yüzyıllar boyunca kafana masasında siyaset, iş, müzik, dedikodu, boş zaman ve bugün bütün kurumların üstlendiği gündelik işler iç içe geçti. Kafana, toplumun fazla protokol olmadan görülebildiği az sayıdaki mekândan biriydi.
Duvarları Kim Ele Geçiriyor: Nefret Grafitileri Kamusal Alanı Nasıl Korku Bölgesine Dönüştürüyor
Grafiti her zaman yalnızca bir duvardaki iz değildir. Şiddet çağrıları, milliyetçi mesajlar, Nazi sembolleri, homofobi ve savaş suçlularının yüceltilmesi kamusal alana hâkim olmaya başladığında mesele artık kentin estetiği değil, o kentte kimin korkmadan hareket edebildiğidir.
Uzlaşma Aşırılığı Normalleştirdiğinde: Kabul Edilebilir Olanın Sınırı Nasıl Kayar
Uzlaşma, uzlaştırılabilecek konumlar arasında arandığında anlamlıdır. “Ilımlı orta yol” bir olgu ile onun inkârı arasında arandığında ise çatışmayı yatıştırmayı bırakıp toplumun kabul edilebilir gördüğü sınırı kaydırmaya başlayabilir.
Beyaz Önlük ve “Hayvan Çiftliği”: Bize Bakanlara Kim Bakıyor?
Doktorlar her gün başkalarına nasıl olduklarını sorarken kendi yorgunlukları, hastalıkları ve duygusal yükleri çoğu zaman dile getirilmiyor. Kişisel deneyim ve Orwell’in Boxer karakteri üzerinden metin, özverinin ne kadar süre mesleki bir erdem olarak görülebileceğini ve ne zaman beyaz önlüğün içindeki insan için bir yüke dönüştüğünü sorguluyor.
İklim Tarihi Aşındırıyor: Sırbistan’ın Kültürel Mirası Nasıl Korunabilir?
Sıcaklık dalgalanmalarından ani sellere, kuraklıktan nem değişimlerine kadar iklim aşırılıkları Sırbistan’daki anıtlara, arkeolojik alanlara ve tarihî bölgelere giderek daha fazla zarar veriyor. Kültürel mirasın korunması artık verilere, yerel izlemeye, yeni teknolojilere ve hasar geri döndürülemez hâle gelmeden harekete geçebilen kurumlara bağlı.
Yanılgı Nasıl Oluşur: “Srećni ljudi”den Ahlaki Kestirmelere
Korelasyon ile nedenselliğin birbirine karıştırılmasının, yoksulluğun ahlakileştirilmesinden karakter, suçluluk ve sorumluluk hakkındaki yargılara kadar, zamanla toplumsal düşüncenin bir parçası hâline gelen stereotipleri nasıl üretebildiği.
Yeni norm olarak yarı hakikat
Yalanın artık neden gerekli olmadığı. Yalan söylemeden konuşacak kadar doğru, ama manipüle edecek kadar eksik nasıl konuşulur.
Yorgunluk bir siyasi gerçekliktir
İnsanlar “umursamadıkları” için değil, tükendikleri için apatik görünüyor. Yorgunluk, manipülasyon için ideal bir zemin.
Anlamsız gürültü
Herkesin bir fikri var ama çok azının ölçütü var, buraya nasıl geldik? Medya, ağlar, bitmeyen bir çatışma, sürekli bir aciliyet hal.