Ilhan Radetinac
Ilhan Radetinac, Avangarda platformunun yazarı, araştırmacısı ve kurucusudur. Çalışmaları Balkanlar’da insan hakları, geçiş dönemi adaleti, çevresel adalet ve demokratik kültür üzerine odaklanmaktadır. Saha araştırmasını, belgesel sinemayı ve kamu politikalarını bir araya getirirken, özellikle ana akımın dışında kalan hikâyelere ilgi duyar.
Tekstovi autora
Listelerde Kadınlar, Yönetimde Erkekler: Seçimlerde Eşitliğin Gerçek Değeri Ne?
Sırbistan'da 25 Ekim 2026'da yapılması planlanan parlamento seçimlerinde siyasi partiler, adayları arasındaki kadınların sayısını bir kez daha öne çıkarıyor. Bazıları listelerinde kadınların çoğunluğu oluşturmasıyla özellikle gurur duyuyor. Bu, dikkate değer bir veri olsa da kadın adayların parti kararlarına ne ölçüde katıldığı ve seçilmeleri hâlinde ne kadar yetkiye sahip olacağı sorusunu yanıtsız bırakıyor. AGİT'in Sırbistan Ulusal Meclisinde toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin raporu, bu farkın neden yalnızca seçimlerdeki bir yüzdeye indirgenemeyeceğini gösteriyor.
Ekrandan İzlediğimiz Şiddeti Neden Alkışlıyoruz?
Tiran'da çöp konteynerleri yanıyor, trafik ışıkları parçalanıyor, göstericiler polisle çatışıyor. Sosyal medyada bazı izleyiciler bu görüntüleri coşkuyla karşılıyor. Benzer tepkileri Sırbistan'daki protestolarda ve geçen yıl Nepal'de de gördük. Şiddeti, sonunda bir şeylerin değiştiğinin kanıtı olarak görme ihtiyacımız nereden geliyor? Peki elimizde telefon yerine karşımızda bir polis kordonu olsaydı, bu şiddeti desteklemeye ne kadar hazır olurduk?
Hakkın Var. Peki Onu Savunacak Paran Var mı?
Anayasa kanun önünde eşitliği güvence altına alıyor, ancak mahkemeye başvurmak ortalama gelirli bir kişinin karşılamakta zorlanacağı masraflara yol açabiliyor. Avukat ücretleri, mahkeme harçları, bilirkişi incelemeleri, kaybedilen iş günleri ve yıllarca süren bekleyiş, bir kişinin haklarını gerçekte ne ölçüde koruyabileceğini çoğu zaman belirliyor. Sırbistan'da ücretsiz adli yardım sistemi var. Sorun, pek çok insanın bu sistemin varlığından bile haberdar olmaması; bazılarının ise bunu ancak çok geç olduğunda öğrenmesi.
21. Yüzyılın Daha İyi Olmak Zorunda Olduğunu Kim Söyledi?
Savaşlar, yoksulluk, şiddet, ayrımcılık, susuz ve elektriksiz yaşayan insanlar. Kabul edilemez bulduğumuz bir olay yaşandığında neredeyse mutlaka biri şöyle diyor: “21. yüzyılda böyle bir şey nasıl olabilir?” Bu cümle, kendiliğinden gerçekleşmesi gerektiğine inandığımız ilerleme fikrine ne kadar alıştığımızı gösteriyor. Oysa takvimdeki tarih değişti diye tarihin daha iyiye gitme yükümlülüğü yok.
Pobednik Terazije’ye Geri Döndü, Bu Kez Öğrenci Kutusuyla
Ivan Meštrović’in Pobednik’i Terazije için tasarlamasından neredeyse bir yüzyıl sonra, anıtın öğrenci versiyonu Rektörlükten Cumhuriyet Seçim Komisyonu’na giderken Belgrad’ın merkezinden geçti. Bir zamanlar askerî zaferi temsil eden figür, bu kez üzerinde “Öğrenciler kazanıyor” yazan bir kutu taşıyordu. Bu görüntünün arkasında iyi bir fotoğraftan çok daha fazlası var.
Amerikan Hakimiyetinden Sonra Dünya: Bugün Gerçek Güç Kimin Elinde?
ABD hâlâ bir süper güç, ancak artık küresel gücün tek merkezi değil. Finansal, askerî, endüstriyel ve teknolojik güç bugün birkaç büyük aktör arasında paylaşılıyor.
Kamuoyu Neden Gerçeklerden Önce İntikam İstiyor?
Bir suç, felaket ya da kamusal skandalın ardından gerçekler yavaş gelir, hükümler ise çok hızlı verilir. Öfke bir isim, bir yüz ve ceza ister; medya, sosyal ağlar ve siyasetçiler ise çoğu zaman ilk suçluyu sunan anlatıyı ödüllendirir.
Balkanların Kamusal Oturma Odası Olarak Kafana
Yüzyıllar boyunca kafana masasında siyaset, iş, müzik, dedikodu, boş zaman ve bugün bütün kurumların üstlendiği gündelik işler iç içe geçti. Kafana, toplumun fazla protokol olmadan görülebildiği az sayıdaki mekândan biriydi.
Kanlı Elden Müze Duvarına: Protesto Sanatı Nasıl Üretir?
Sırbistan’dan Paris, Şili ve New York’a protesto hareketleri, isyan anından daha uzun yaşayan imgeler üretir. Ardından anlam, hafıza ve sahiplik mücadelesi başlar.
Devlet Ekranın Arkasına Geçtiğinde
Dijitalleşme hayatı kolaylaştırabilir. Ancak uygulamalar, şifreler ve internet haklara erişimin görünmez şartına dönüştüğünde, bazı vatandaşlar başkalarının yardımına bağımlı kalıyor.
Yeni norm olarak yarı hakikat
Yalanın artık neden gerekli olmadığı. Yalan söylemeden konuşacak kadar doğru, ama manipüle edecek kadar eksik nasıl konuşulur.
Yorgunluk bir siyasi gerçekliktir
İnsanlar “umursamadıkları” için değil, tükendikleri için apatik görünüyor. Yorgunluk, manipülasyon için ideal bir zemin.
Anlamsız gürültü
Herkesin bir fikri var ama çok azının ölçütü var, buraya nasıl geldik? Medya, ağlar, bitmeyen bir çatışma, sürekli bir aciliyet hal.