Γκράφιτι μίσους: όταν ένας τοίχος γίνεται μήνυμα φόβου

Η τοιχογραφία «Όταν ο στρατός επιστρέψει στο Κόσοβο» στο Βελιγράδι. Το μήνυμα καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του δημόσιου χώρου και συνδέει τη σύγχρονη πολιτική με την κληρονομιά του πολέμου στο Κόσοβο.

Μία εκδοχή του συνθήματος «Όταν ο στρατός επιστρέψει στο Κόσοβο», το οποίο τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε σε τοίχους σε πολλές πόλεις της Σερβίας, συνδέοντας τον σύγχρονο εθνικιστικό λόγο με την κληρονομιά του πολέμου στο Κόσοβο.

Μια τοιχογραφία που στο συνοδευτικό κείμενο της Avangarda παρουσιάζεται ως τοιχογραφία του Ratko Mladić στην οδό Njegoševa. Τέτοια πορτρέτα στον δημόσιο χώρο έχουν γίνει ιδιαίτερα ορατά σημεία σύγκρουσης γύρω από την κληρονομιά των πολέμων, την ευθύνη και την πολιτική της μνήμης στη Σερβία.

Γκράφιτι που αρνείται τη γενοκτονία της Σρεμπρένιτσα. Το μήνυμα δείχνει πώς ο αναθεωρητισμός γύρω από τους πολέμους μεταφέρεται από τον πολιτικό και μιντιακό λόγο στους δημόσιους χώρους της καθημερινότητας.

Μια επιγραφή που ισχυρίζεται ότι «η μόνη γενοκτονία στα Βαλκάνια έγινε κατά των Σέρβων». Τέτοια μηνύματα μεταφέρουν τις διαμάχες γύρω από τα γεγονότα του πολέμου και την ευθύνη στους δρόμους και στις προσόψεις, όπου γίνονται μέρος του καθημερινού περιβάλλοντος.

Αντιμουσουλμανικό γκράφιτι που απειλεί ανοιχτά μουσουλμάνους με θάνατο και συνδέει το μήνυμα με το όνομα του Ratko Mladić. Δείχνει πώς η ρητορική μίσους στον δημόσιο χώρο μπορεί να περάσει από την προσβολή σε άμεση απειλή κατά μιας ολόκληρης ομάδας ανθρώπων.

Γκράφιτι με ανοιχτή απειλή κατά των Τούρκων και τον αριθμό 1389 ως αναφορά στη Μάχη του Κοσόβου. Το μήνυμα δείχνει πώς ιστορικά σύμβολα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά σύγχρονου εθνοτικού μίσους στον δημόσιο χώρο.

Αντιτουρκική προσβολή γραμμένη δίπλα σε πορτρέτο με στένσιλ. Τέτοια μηνύματα μετατρέπουν την εθνοτική ταυτότητα σε στόχο ταπείνωσης και διατηρούν τη ρητορική μίσους ορατή στον κοινόχρηστο δημόσιο χώρο.

Αντιμεταναστευτικό γκράφιτι που εξισώνει ανθρώπους με απορρίμματα και υπονοεί ότι δεν έχουν θέση στον κοινό δημόσιο χώρο. Η απανθρωποποιητική γλώσσα είναι ένας από τους τρόπους με τους οποίους η εχθρότητα απέναντι στους μετανάστες κανονικοποιείται στην καθημερινότητα.

Τα μηνύματα «Η Σερβία στους Σέρβους» και «Έξω οι πούστηδες» συνδυάζουν τον εθνοτικό αποκλεισμό και την ομοφοβία στην ίδια πρόσοψη. Ο δημόσιος χώρος μετατρέπεται έτσι σε σημείο όπου δηλώνεται άμεσα ποιος θεωρείται ότι ανήκει στην κοινότητα και σε ποιον αυτή η ιδιότητα αμφισβητείται.

Γκράφιτι που καλεί στον θάνατο ΛΟΑΤΚΙ ατόμων και Εβραίων, συνοδευόμενο από ναζιστική συμβολική. Εδώ η ρητορική μίσους μετατρέπεται σε άμεση απειλή κατά ομάδων που στοχοποιούνται λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και θρησκευτικής ή εθνοτικής ταυτότητας.

Νεοναζιστικά γκράφιτι με σβάστικες, τις ενδείξεις 14/88 και την επιγραφή «Nazi Zone». Η εξτρεμιστική συμβολική εμφανίζεται εδώ ανοιχτά στον δημόσιο χώρο και δεν περιορίζεται σε κωδικοποιημένες αναφορές.

Προσωπικές προσβολές γραμμένες σε πεζοδρόμιο δείχνουν έναν ακόμη τρόπο με τον οποίο ο δημόσιος χώρος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για δημόσια διαπόμπευση, ταπείνωση και στοχοποίηση ατόμων.

Παρέμβαση σε τοιχογραφία μπροστά σε συγκεντρωμένους πολίτες. Η φωτογραφία δείχνει μια άλλη πλευρά της σύγκρουσης για τον δημόσιο χώρο: τα μηνύματα στους τοίχους μπορούν να καλυφθούν, να αφαιρεθούν ή να αμφισβητηθούν, ενώ το ποιος αποφασίζει τι παραμένει ορατό γίνεται μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής αντιπαράθεσης.