Zakon o udruženjima
Zakon, 51/2009, 99/2011 — drugi zakoni i 44/2018 — drugi zakon, uređuje dobrovoljna nedobitna udruženja. Potrebna su najmanje tri osnivača, uz najmanje jednog sa prebivalištem ili sedištem u Srbiji.
Avangarda ne pruža pravno zastupanje. Materijali služe za informisanje i lakše razumevanje prava. Za konkretan pravni postupak obratite se advokatu, pravnoj službi ili nadležnoj instituciji.
Sloboda udruživanja i civilno društvo
Zakon o udruženjima uređuje dobrovoljne nedobitne organizacije: osnivanje, članstvo, organe, registraciju, imovinu i prestanak rada. Važeći tekst obuhvata Službeni glasnik RS 51/2009, dve izmene drugim zakonima u 99/2011 i drugi zakon u 44/2018. Za političke stranke, verske i sportske organizacije prvo se proveravaju posebni propisi; ovaj zakon se shodno primenjuje na pitanja koja njima nisu uređena.
Prema članu 10, potrebna su najmanje tri osnivača, od kojih najmanje jedan ima prebivalište ili sedište u Srbiji. Osnivačka skupština usvaja osnivački akt i statut i bira zastupnika. Statut određuje ciljeve, članstvo, organe, način glasanja, upravljanje sredstvima i postupanje sa imovinom po prestanku. Članovi upravljaju neposredno ili preko izabranih predstavnika; skupština je najviši organ.
Upis u registar APR-a jeste dobrovoljan, ali tek registracijom udruženje stiče svojstvo pravnog lica. Osnivanje i sticanje pravnog subjektiviteta zato nisu isti događaj. Registracioni postupak treba razlikovati od odobravanja projekta ili dodele javnih sredstava: registracija sama ne donosi budžetsko finansiranje.
Nedobitnost ne zabranjuje svaku privrednu aktivnost. Član 37 dopušta delatnost povezanu sa statutarnim ciljevima, predviđenu statutom i manjeg obima potrebnog za njihovo ostvarivanje. Takva delatnost mora biti upisana u odgovarajući registar pre početka. Dobit se ne raspodeljuje osnivačima, članovima ili drugim zakonom navedenim licima.
Na primer, tri osobe osnivaju udruženje za pristupačne kulturne programe. Statutom uređuju prijem članova i odlučivanje, a zastupnik podnosi registracionu prijavu. Ako član osporava nezakonit pojedinačni akt ili opšti akt suprotan statutu, član 20 omogućava postupak za utvrđivanje ništavosti pred osnovnim sudom: 15 dana od saznanja, najkasnije šest meseci od donošenja akta. To nije žalba APR-u.
Početni rokovi primene od tri meseca, odnosno dve godine za prvobitni član 32 stav 4, istorijske su prelazne odredbe; član 32 je kasnije prestao da važi.
Informativno objašnjenje; prevodi su urednički, ne službeni. Za konkretno osnivanje ili spor proverite statut, važeći tekst i odgovarajući postupak.
Čemu ovo služi?
Razjašnjava osnivanje, statut, zastupanje i pravni položaj udruženja.
Ko može da koristi?
Osnivači, članovi i zastupnici dobrovoljnih nedobitnih udruženja.
Kada se koristi?
Kod osnivanja, promene statuta, registracije i zaštite članskih prava.